Naar de inhoud

Persoonsgegevens in de AI-cloud: wie kijkt er mee?

Een gesprek met een AI-dienst in de cloud is niet vanzelf privé. Een zaak in Canada laat zien wat een aanbieder kan zien en delen. Wat betekent dat voor de AVG, en voor de regels in Zwitserland en daarbuiten?

In het kort

Medewerkers laten AI contracten samenvatten, klantvragen beantwoorden en dossiers analyseren. Daarbij gaan namen, adressen, financiële en soms medische gegevens mee. Veel gebruikers denken dat zo'n gesprek alleen tussen hen en de AI blijft. Dat is niet vanzelf zo.

Bij een AI-dienst in de cloud gaan de gegevens naar de systemen van een leverancier. Afhankelijk van de dienst en het contract worden ze opgeslagen, automatisch gecontroleerd op misbruik en in bepaalde gevallen bekeken door medewerkers van de aanbieder. Dat betekent niet dat iemand elk gesprek leest. Het betekent wel dat u niet kunt aannemen dat uw informatie alleen wordt gebruikt om uw vraag te beantwoorden.

Wat de zaak in Canada laat zien

Op 10 februari 2026 doodde een achttienjarige in het Canadese Tumbler Ridge acht mensen en daarna zichzelf. Later bleek dat zij met ChatGPT gewelddadige scenario's had besproken.

OpenAI had haar account al in juni 2025 opgemerkt met systemen die misbruik opsporen, en had het geblokkeerd. Het bedrijf overwoog de politie in te lichten, maar vond dat de eigen drempel daarvoor niet was gehaald. Na de schietpartij nam het alsnog contact op met de politie en gaf het informatie over haar gebruik. In september 2026 begon de provincie British Columbia een rechtszaak tegen OpenAI. Dat is een beschuldiging; een rechter heeft er nog niet over geoordeeld.

Voor uw organisatie gaat het niet om de inhoud van die gesprekken, maar om wat de zaak laat zien over de mogelijkheden van een aanbieder:

  • Gesprekken worden automatisch op inhoud gecontroleerd.
  • Een aanbieder kan gedrag signaleren en accounts blokkeren.
  • Medewerkers van de aanbieder kunnen gesprekken beoordelen.
  • Gegevens over het gebruik kunnen naar opsporingsdiensten gaan.

Dat een aanbieder ingrijpt bij signalen van ernstig geweld is begrijpelijk. Maar het maakt ook duidelijk dat wie vertrouwelijke informatie aan een externe AI-dienst geeft, een deel van de controle uit handen geeft.

Wat de AVG vraagt

Een hardnekkig misverstand is dat persoonsgegevens pas worden verwerkt als ze worden opgeslagen of gebruikt om een model te trainen. Ook versturen naar een AI-dienst en daar laten analyseren is verwerken. Een organisatie moet daarom kunnen aantonen dat:

  1. er een geldige grondslag is voor de verwerking;
  2. de gegevens alleen voor een omschreven doel worden gebruikt;
  3. er niet meer gegevens meegaan dan nodig;
  4. de betrokkenen zijn geïnformeerd;
  5. de beveiliging passend is;
  6. dit alles is vastgelegd.

Verwerkt een externe leverancier de gegevens namens uw organisatie als verwerker, dan hoort daar een verwerkersovereenkomst bij (artikel 28 AVG). Gaan de gegevens de Europese Economische Ruimte uit, dan zijn extra waarborgen nodig. De Europese toezichthouders hebben bevestigd dat AI gewoon onder deze regels valt.

De AVG verbiedt een AI-dienst in de cloud dus niet. Een zakelijke dienst met goede afspraken, een geldige grondslag en passende beveiliging kan. Een medewerker die een compleet personeelsdossier in een privéaccount plakt, kan niet. Dat een dienst beschikbaar is, maakt hem nog niet geschikt voor de gegevens van uw organisatie.

Buiten Nederland: Zwitserland en andere landen

De AVG geldt in de hele Europese Unie, in Duitsland en Oostenrijk onder de naam DSGVO. Heeft uw organisatie ook klanten of medewerkers in Zwitserland, dan geldt daar het Zwitserse Datenschutzgesetz (DSG), dat sinds 1 september 2023 is vernieuwd. De uitgangspunten lijken op de AVG: gegevens alleen gebruiken voor een herkenbaar doel, niet meer dan nodig, goed beveiligd, met een overeenkomst als een ander ze voor u verwerkt en met waarborgen als ze het land verlaten. De Zwitserse toezichthouder (EDÖB) heeft in november 2023 vastgesteld dat deze wet rechtstreeks geldt voor AI. Bij bepaalde opzettelijke overtredingen kan de verantwoordelijke persoon een boete krijgen van maximaal 250.000 Zwitserse frank.

Het Verenigd Koninkrijk heeft een eigen versie van de AVG. Wie in meerdere landen werkt, heeft dus met meerdere wetten te maken, en bij een dienst van een Amerikaanse aanbieder ook met de vraag onder welk recht die aanbieder zelf valt. Hoe minder gegevens uw omgeving verlaten, hoe eenvoudiger dat wordt.

De vragen die blijven liggen

Een medewerker vraagt een AI-assistent om het ziekteverzuim op zijn afdeling te analyseren. Hij uploadt een Excel-bestand met namen, verzuimdagen, medische opmerkingen en afspraken over re-integratie. Binnen een paar seconden heeft hij een bruikbare analyse.

Voor hem is dat geslaagd. Voor de organisatie blijven er vragen. Waar zijn de gegevens verwerkt? Zijn ze opgeslagen, en hoe lang? Wie kan erbij? Kunt u aantonen dat het mocht?

Een aanbieder die belooft uw gegevens niet voor training te gebruiken, zegt daarmee niets over opslag, logboeken en veiligheidscontroles. Niet gebruiken voor training is iets anders dan niet verwerken.

Lokale AI: de controle terug

Het alternatief is lokale AI: het model draait op systemen die u zelf beheert of onder uw directe controle laat beheren. U bepaalt zelf waar de gegevens worden verwerkt, wie erbij mag en wat er wordt vastgelegd.

  • Gegevens blijven binnen. Gevoelige informatie verlaat uw eigen omgeving niet.
  • Eigen regels. U bepaalt het beleid voor opslag, logboeken en toegang.
  • Bestaande rechten. De AI sluit aan op de autorisaties die u al hebt.
  • Voorspelbare kosten. Bij dagelijks gebruik is lokaal draaien vaak gunstig.
  • Minder afhankelijk. Gewijzigde voorwaarden van een aanbieder raken u minder.

Lokale AI maakt u niet vanzelf in orde met de wet. Grondslag, toegang en bewaartermijnen blijven uw verantwoordelijkheid, in elk land. Het verschil is dat u de middelen in handen hebt om die regels zelf af te dwingen. Een datacenter is er niet voor nodig: moderne open modellen draaien op compacte hardware.

Onze aanpak

AI hoort geen los hulpmiddel te zijn waarin medewerkers naar eigen inzicht gegevens invoeren. Wij maken AI onderdeel van uw IT-architectuur, met dezelfde eisen als voor elk ander bedrijfskritisch systeem.

  1. Rechten volgen de gebruiker. De AI ziet alleen waar de gebruiker zelf bij mag.
  2. Gecontroleerde koppelingen. Gegevens komen via vaste, beheerde koppelingen bij de AI.
  3. Lokaal waar het kan. Verwerking op eigen, beheerde systemen.

Ons uitgangspunt: breng AI naar uw gegevens, in plaats van uw gegevens naar een willekeurige AI-cloud.

Wilt u advies over persoonsgegevens en AI? Vraag een gratis adviesgesprek aan.

Bronnen

Bijgewerkt op

Verder lezen

Alle artikelen over AI
AI

Waarom hetzelfde AI-model niet altijd hetzelfde antwoord geeft

Dezelfde vraag, hetzelfde model, dezelfde instellingen en zelfs dezelfde seed, en toch een ander antwoord. In de proef die wij hier beschrijven, speelde afronding in de rekenkernen een rol. Voor testen, controles en verantwoording moet u dat weten.